Havenbaronnen en Ruhrbonzen
Schenk, J. (Joep) (Creator)
Grote waterbouwkundige projecten en de liberalisering van de internationale riviervaart schiepen in de loop van de negentiende eeuw de algemene voorwaarden voor een expansie van de Rijnvaart. Het waren echter bedrijven die door hun vergaande internationalisering tussen 1870 en 1914 de wederzijdse afhankelijkheidsrelatie tussen Rotterdam en het Ruhrgebied werkelijk vormgaven. De internationalisering van de kolenmijnbouw ging vooraf aan die van de ijzerindustrie. Toch waren het handelaren in, en consumenten van overzees ijzererts die in de jaren 1870 het fundament legden voor de intensieve economische betrekkingen tussen de Rotterdamse haven en het Ruhrgebied. In een vroeg stadium vestigden de Essense staalgigant Krupp en de Düsseldorfse handelsonderneming Wm. H. Müller & Co. hun eigen rederijen en expeditiekantoren in Rotterdam. Zij slaagden er binnen korte tijd in het grootste deel van de overzeese ijzerertsvoorziening in het Ruhrgebied naar zich toe te trekken en waren met deze grote bulkgoederenstromen in staat de spoorwegen en de Rijnschippers tegen elkaar uit te spelen. Zo profiteerden zij van lage vervoerskosten in het achterland en concurreerden zij succesvol met alle beschikbare soorten Duits erts in het Ruhrgebied. De Rotterdamse haven had er groot belang bij behalve een succesvolle ertsimporthaven ook een succesvolle uitvoerhaven te worden. De ruime beschikbaarheid van courante steenkolen uit het Ruhrgebied leek hiertoe een mogelijkheid te bieden. Ondanks inspanningen van de havenautoriteiten om de export van Ruhrkool te stimuleren, werd het succes van de ijzerertsimporten tot de eeuwwisseling bij lange na niet geëvenaard. Dit Rotterdamse onvermogen was een gevolg van de wijze waarop de havenbaronnen en de Ruhrbonzen hun internationale activiteiten coördineerden. Sinds de jaren 1870 was de handel in Ruhrkolen voor het grootste deel georganiseerd in kartels of kartelachtige verkooporganisaties. Vanwege de kosten, maar ook vanwege organisatorische factoren ma
Thesis, Dissertation, Dutch, 2015-11-19